« Τζαβέλλας » παραδοσιακός ξενώνας

Η Αγία Σωτήρα

Ένας θησαυρός στην άκρη του δρόμου! Δυτικά της Μόρφης, πολύ κοντά στην παλιά εθνική οδό Κοζάνης – Ιωαννίνων διακρίνονται κάποια πέτρινα σπίτια στην πλαγιά ενός δασωμένου λόφου. Είναι το χωριό της Αγ. Σωτήρας, της παλιάς Σβόλιανης. Αμέτρητοι άνθρωποι με τα οχήματά τους έχουν περάσει από την περιοχή χωρίς να γνωρίζουν πως λιγότερο από ένα χιλιόμετρο πιο πάνω βρίσκεται ένας μικρός παράδεισος με κρύα νερά, παλιά καλντερίμια, οργιώδη βλάστηση και απίστευτη ηρεμία. Ο χρόνος δείχνει να έχει σταματήσει στην Αγ. Σωτήρα. Όλα τα προβλήματα της εποχής μας μοιάζουν να έχουν μείνει κάτω στο μεγάλο δρόμο. Το χωριό συγκαταλέγεται στα γραφικότερα του Βοΐου, καθώς έχει διατηρήσει την παραδοσιακή του όψη με τα διώροφα πέτρινα αρχοντόσπιτά του. Είναι χτισμένο σε μια ήρεμη πλαγιά του βουνού σε υψόμετρο 920 μέτρα.

Απόεδώ και πέρα το Βόϊο ηρεμεί, γαληνεύει και οι μεγάλες οροσειρές του Πενταλόφου και του Βυθού αρχίζουν να δίνουν τη θέση τους στους διαδοχικούς λόφους που φτάνουν μέχρι το Τσοτύλι και την πόλη των Γρεβενών.

Όπως και στο Δίλοφο, λιγοστοί είναι οι κάτοικοι το χειμώνα. Παρόλα αυτά η Αγ. Σωτήρα δεν σβήνει, αντιστέκεται και ξανα-ζωντανεύει με κάθε ευκαιρία, υπενθυμίζοντας τις ένδοξες παλιές εποχές όταν ξεπερνούσε τους 300 κατοίκους. Φωνές μικρών παι-διών ξανακούγονται στο προαύλιο της πανέμορφης πέτρινης εκ-κλησίας των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού από το έτος 1867.

Εδώ βρήκαν καταφύγιο πληθυσμοί από τις γύρω περιοχές, αλλά και κάτοικοι του Τσέρου μετά την τελική του καταστροφή. Η Σκάλα της Σβόλιανης, το στριφογυριστό πέτρινο μονοπάτι που ένωνε την Αγ. Σωτήρα με τον Πεντάλοφο και την υπόλοιπη Πίνδο έχει πολλά να μας πει για το πέρασμα των ελληνικών στρατευμάτων στο έπος του ’40, τις περιπλανήσεις των μαστοροκαλφάδων και τα ταξίδια των κυρατζήδων σε ολόκληρη τη Βαλκανική.

Ακριβώς απέναντι βρίσκεται το βουνό της Τσούκας, καλυμμένο στο σύνολό του από ένα τεράστιο δρυόδασος, χωρίζοντας την Αγ. Σωτήρα από την Κορυφή και τη Χρυσαυγή. Από αυτή την περιοχή, λίγο πιο κάτω από το χωριό, διέρχεται ο πολύστροφος Πραμόριτσα, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραπόταμος του Αλιάκμονα μετά το Βενέτικο. Εδώ το ποτάμι αν και δεν έχει ακόμα ενωθεί με το πλούσιο ρέμα του Παλιομάγερου έχει πλέον μεγαλώσει και στο πέρασμά του έχει σμιλέψει με αξιοθαύμαστο τρόπο τους σχιστολιθικούς βράχους του Βοΐου. Το τοπίο σε αυτή την περιοχή είναι μοναδικό.